در این پرونده چه می‌خوانید؟
از یک پست اینستاگرامی تا متن خبر
حساب «باشگاه خبرنگاران پویا» در ۲۲ مهر پستی با مضمون «رتبه‌های زیر هزار کنکور نباید در انحصار عده‌ای خاص باشد» منتشر کرد. در گزارش مفصل‌تری که مشرق به نقل از خبرگزاری بسیج منتشر کرده، حسین طائب، رئیس سازمان بسیج مستضعفین، از سهم بالای دانش‌آموزان مدارس غیردولتی در میان رتبه‌های برتر انتقاد کرده و خواستار شناسایی و حمایت از استعدادهای مدارس دولتی، به‌ویژه مناطق محروم، شده است. پست کوتاه را نباید به جای متن کامل سخنان و برنامه مصوب خواند.
متن همراه پست چه می‌گوید؟
در توضیح پست، حساب پویا این جمله را به طائب نسبت داده است: «رتبه‌های زیر هزار کنکور نباید در انحصار عده‌ای خاص باشد». ادامه متن، شناسایی و حمایت از استعدادهای مدارس و مناطق محروم با همکاری بسیج و آموزش‌وپرورش را مطرح می‌کند. این بازگویی متن منتشرشده است؛ آمار پایه و سند اجرای طرح در خودِ پست ارائه نشده است.
۱۰ و ۲۰ درصد؛ از چه عددی؟
در همان گزارش، پیشنهاد هدف‌گذاری مرحله‌ای برای تغییر سهم این دانش‌آموزان در میان رتبه‌های برتر آمده است: حدود ۱۰ درصد در سال نخست و ۲۰ درصد در سال دوم. اما جدول پایه منتشر نشده و روشن نیست منظور رشد نسبی است یا افزایش به واحد درصد. همچنین «رتبه‌های زیر هزار» باید برای هر گروه آزمایشی، نوع رتبه کشوری یا سهمیه‌ای و سال مبنا دقیق تعریف شود؛ وگرنه حتی ارزیابی موفقیت طرح هم سلیقه‌ای می‌شود.
استعدادیابی جای امکانات برابر را می‌گیرد؟
پیدا کردن دانش‌آموز مستعد قدم اول است. پرسش بعدی این است که دانش‌آموز مدرسه دولتی چه دسترسی پایداری به دبیر، مشاور، منابع آموزشی، آزمون آزمایشی و فضای مطالعه خواهد داشت و این حمایت در کدام مناطق و با چه بودجه‌ای اجرا می‌شود. صرف معرفی چند رتبه‌برتر در پایان سال نمی‌تواند نشان دهد فرصت آموزشی برای همه بهتر شده است. زمینه این بحث در پرونده سهم مدارس دولتی از رتبه‌های برتر آمده است.
قول سیاسی، قانون پذیرش نیست
در منبع بررسی‌شده از همکاری بسیج و آموزش‌وپرورش و تشکیل تیم مشترک برای تدوین برنامه سخن رفته است. این به معنای وضع سهمیه جدید، دستکاری رتبه داوطلبان یا تغییر شیوه پذیرش دانشگاه‌ها نیست. اگر طرحی تدوین شد، باید متن، مسئول اجرا، اعتبار و شاخص‌های ارزیابی‌اش منتشر شود. تا آن زمان، تیتر «پایان انحصار» یک هدف اعلامی است، نه نتیجه‌ای که رخ داده باشد.
چه داده‌ای پاسخ حاشیه را می‌دهد؟
نخست سهم مدارس دولتی عادی، غیردولتی و سمپاد از رتبه‌های زیر هزار در چند سال گذشته با تعریف یکسان منتشر شود. سپس معلوم شود کدام مدارس و مناطق حمایت می‌گیرند، چه خدمتی دریافت می‌کنند و سهم هر گروه سال‌به‌سال چقدر تغییر می‌کند. بدون این سه جدول، نمی‌توان فهمید هدف‌گذاری ۱۰ و ۲۰ درصدی به بهبود واقعی رسیده یا فقط به چند نمونه تبلیغاتی ختم شده است. برای مقایسه قدیمی‌تر، پرونده سمپاد و نابرابری آموزشی را بخوانید.
منابع این پرونده
- گزارش مشرق به نقل از خبرگزاری بسیج، ۲۱ مهر ۱۴۰۵
- بازنشر گزارش در شبکه اطلاع‌رسانی دانا
- پست باشگاه خبرنگاران پویا در اینستاگرام، ۲۲ مهر ۱۴۰۵
این مطلب جمع‌بندی و بازنویسی تحریریه از منابع بالاست و گزارش میدانی اختصاصی نیست.